Rafmynt og skattamál á Íslandi: handbók fyrir byrjendur

Hvernig íslensk stjórnvöld flokka rafmynt

Rafmynt hefur verið lögð að jöfnu við aðra eign í skattframkvæmd hér á landi. Það þýðir að þegar þú kaupir bitcoin á gengi dagsins og selur síðar á hærra verði, þá myndast söluhagnaður sem ber að telja fram. Skatturinn leggst ekki á kaupin sjálf heldur á hagnaðinn, og hann er reiknaður í íslenskum krónum út frá gengi viðkomandi myntar á kaup- og söludegi.

Þetta einfalda viðhorf hefur haldist nokkuð stöðugt þrátt fyrir miklar sveiflur á markaðnum. Íslenskir skattayfirvöld hafa ekki litið á rafmynt sem gjaldmiðil í skilningi laga um gjaldeyrismál, heldur sem eign sem getur skilað hagnaði eða tapi. Fyrir einstaklinga í Reykjavík eða á Akureyri þýðir þetta að hver sala þarf að vera rekjanleg: kaupdagur, upphæð, gengi og söludagur.

Hvers vegna staða kauphallar skiptir máli

Ef þú verslar í gegnum erlenda þjónustu eins og etoro eða notar plus500 til að taka stöðu með skiptimynt, þá er það ekki bara fjárhagsleg áhætta heldur líka bókhaldsleg. Staða sem er lokuð með tapi getur dregið úr skattinum, en aðeins ef hún er skjalfest með skýrum skjölum. Margir gleyma að sækja yfirlit frá kauphöllinni fyrr en liðið er fram yfir skilafrest og eiga þá í vandræðum með að sýna fram á kaupverð.

Námuvinnsla, raforka og lög í Eyjum

Íslensk raforka hefur lengi laðað að sér fyrirtæki sem vilja reka genesis mining-stíla vinnslu eða eigin búnað. Á Íslandi hefur orkufrek rafmyntanámuvinnsla verið skoðuð sérstaklega vegna þess hversu mikið afl fer í hana og hvernig hún nýtir raforkukerfið. Regluverkið snýst aðallega um orkukaup og tengingu við dreifikerfið, ekki um sjálfa myntina.

Fyrir þann sem hyggur á slíka vinnslu heima hjá sér er mikilvægasta spurningin hvort rafmagnsnotkunin standist heimilisnotkun eða hvort þarf að semja við orkufyrirtæki um stærri tengingu. Hiti, hávaði og ryksuga í tölvubúnaði eru einnig þættir sem fólk vanmetur í litlum íbúðum. Nágrannar í fjölbýli taka eftir þessu fljótt.

Hagnýt skref fyrir námuvinnslu

Halda skal utan um raforkureikninga sérstaklega ef vinnslan er rekin sem atvinnustarfsemi. Þá þarf að ákvarða hvort tekjurnar teljist til atvinnurekstrar eða fjármagnstekna, því meðferðin er ólík. Launþegi sem vinnur mynt af og til á sér tölvu þarf að jafnaði að telja virði myntarinnar við öflun sem tekju, og síðan hagnað við sölu.

Öryggi eignarinnar: crypto key og veski

Skattframtal er eitt, en eignarhaldið annað. Lykillinn að eigninni er crypto key — sá strengur sem stýrir aðgangi að veskinu. Ef lykillinn tapast er enginn búkur til að hringja í. Íslenskir notendur hafa lent í því að missa aðgang að veski sem var vistað á gömlum fartölvum eða í skýjaþjónustu sem var lokuð.

Veski á borð við electrum fyrir bitcoin og aðra valkosti fyrir trón hafa verið vinsæl meðal þeirra sem vilja halda lyklunum sjálfir. Það kallar á aga: afrit af lyklinum á öruggum stað, helst tvo staði, og aldrei á sama tölvunni og veskið er opnað á. Fyrir fyrirtæki sem þurfa að varðveita lykla sameiginlega eru HSM-lausnir (hardware security module) dýrar en réttlætanlegar ef um er að ræða stærri fjárhæðir.

Bitcoin ATM og staðbundin viðskipti

Hér á landi hafa verið rekin bitcoin ATM-tæki í takmörkuðum mæli, en þau þjóna fyrst og fremst sem skipti á reiðufé og rafmynt fyrir litlar upphæðir. Gjaldið er hátt, oft á bilinu fimm til tíu prósent, og því henta þau illa fyrir stærri fjárfestingar. Þau geta hins vegar verið þægileg fyrir þann sem vill byrja smátt án þess að opna reikning erlendis.

Erlendar kauphallir og gildrur skattsins

Margir Íslendingar eiga viðskipti við kauphallir í Hong Kong eða á öðrum alþjóðlegum mörkuðum, og það er ekkert ólöglegt. Vandinn er skjölunin. Þegar viðskipti eru unnin á mörgum stöðum, með millifærslum á milli veska og kauphalla, verður flókið að reikja út hvað er hagnaður og hvað er innborgun. Sá sem kaupir hús með ágóðanum af rafmyntasölu þarf að geta sýnt fram á uppruna fjárins, bæði gagnvart bankanum og skattinum.

Sérstakt atriði er crypto ardfork, þegar ný mynt verður til úr annarri. Færðu myntir án þess að kaupa þær þarf að meta þær til verðs á þeim degi sem þú færð ráðstöfunarrétt yfir þeim. Margir telja að ardfork sé „frí“ eign en svo er ekki í skattframkvæmd.

Best er að halda einfaldri skrá frá fyrsta degi: dagsetning, magn, gengi, gjald og staðsetning. Ef þú getur ekki reikjað kaupverðið út, þá getur skatturinn ekki heldur metið hagnaðinn og þá er hætt við að allur söluverðmætið sé metið til tekna. Það er dýr lexía sem fáir vilja læra tvisvar.